عبدالله مستوفى

223

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

مقايسهء كوچكى بين پاريس و لندن اليزه‌پالاس هتل در خيابان شانزه ليزه و بهترين هتل‌هاى پاريس است . پادشاهان كه بپاريس ميآيند ، محل اقامت آنها را در همين هتل قرار ميدهند . مواظبتى كه اهالى لندن در لباس پوشيدن دارند ، در اينجا كمتر است . مثلا بعد از ظهرها و شب‌ها باشخاصى كه كت پوشيده و فراك دربرندارند ، زيادتر از لندن برميخوريم . باوجود اين ، در تآترها و رستورانهاى درجه اول ، باز هم به اشخاص بىفراك هيچ تصادف نميشود . دولت و ملت فرانسه از زمان قديم ، بخصوص از عهد لوئى چهاردهم تا اوايل انقلاب فرانسه ، خيلى بتشريفات قائل بوده و گردهء تمام تشريفات عمومى و خصوصى ساير دول و ملل از روى تشريفات فرانسه برداشته شده است ، اگرچه انقلاب كبير فرانسه و ورود طبقات پائين‌تر در جامعه ، اين تشريفات را موقتا برهم زد ، ولى باز در زمان ناپلئون اول و پادشاهان بوربن كه بعد از ناپلئون بسلطنت رسيدند ، مجددا تشريفات سابق معمول گرديد و جمهورى دوم و سوم هم فقط در تشريفات سلطنتى تفاوت حاصل كرد و تشريفات مجالس و محافل فرانسه كماكان برقرار مانده است . با وصف اين ، آزادى كه يكنفر فرانسوى در زندگى شخصى دارد ، باعث اين شده است كه خيلى پاپى اين قبيل قيود زندگانى نباشند . فرانسوى در خانهء خود اگر مهمان نداشته باشد ، هيچوقت با فراك بر سر ميز غذا حاضر نميشود . در صورتى كه اعيان انگليس ، بر فرض كه تنها هم باشند ، هيچوقت بدون اين لباس شب يا لامحاله اسموكينگ غذا نميخورند . « عالم ، عالم تقليد است . » هر كاريكه برگزيدگان قومى بكنند ، سايرين هم به آنها تأسى ميجويند . اين است كه با اينكه اين لباسها و تشريفات مجالس عمومى و خصوصى از مخترعات ملت فرانسه و از آنجا بساير ملل رسيده است ، امروزه در انگلستان رعايت اين رسوم بيشتر از فرانسه است . زيرا سران قوم در آنجا همان مردمان محافظه‌كارند كه اگر چيزى را پذيرفتند ، به آسانى دست از آن بر - نميدارند و سايرين هم از آنها تبعيت ميكنند . در صورتى كه در فرانسه كار غير از اين است و مردم آزادتر از آنند كه از رويهء برگزيدگان خود تا اين درجه تبعيت و تقليد را لازم بشمارند . به همين واسطه است كه امروز مد لباس مردانهء كل دنيا از لندن داده مىشود . و پاريس به همان دادن مد لباس زنانه اكتفاء مىنمايد . در كل دنيا مردان و زنان در لباس پيرو اين دو شهرند و باز به همين جهت است كه در انگلستان بيشتر از ساير جاها ابهت و شكوه و جلال در محافل عمومى و خصوصى خودنمائى دارد . چنان كه بعد از ديدن لندن ، پاريس چندان شكوه و جلالى به نظر بيننده نميرساند ، در صورتى كه مردم اين شهر از حيث سليقه و تمدن و ظرافت از لندنيها شايد جلوتر هم باشند . درهرحال ، يك آنيتى در محافل و مجامع لندن هست كه شكوه و جلال و ابهت را بيشتر از پاريس به نظر ميآورد . فردا صبح آقاى سفير كبير ديدار رسمى معمولى را با مسيو پيشون وزير امور خارجه به عمل آوردند ، ما هم در خدمتشان بوديم ، حال صفاء الممالك بهتر شده است و بيشتر ميتواند